Instituti ndër vite

1. 1994

   Hapat e para

   Hapat e para për krijimin e profesioneve të lira kontabël u hodhën në vitin 1994, kur për herë të parë nisi të funksionojë shërbimi i auditimit të jashtëm në vendin tonë. Në po atë vit, u krye për herë të parë verifikimi i saktësisë së llogarive vjetore të shoqërive tregtare të sapokrijuara ose të transformuara, nga profesionistë kontabël, të pajisur me titullin Ekspert Kontabël i Autorizuar – në atë kohë “i përkohshëm”.

   Historia e mëvonshme e profesionit të ekspertit kontabël të autorizuar (i ndryshuar në ekspert kontabël i regjistruar dhe më vonë në auditues ligjor) është ngushtësisht e lidhur me ndryshimet dhe përmirësimet që i janë bërë gjatë këtyre viteve, ligjit për shoqëritë tregtare të vitit 1992. Në vitin 1995, në këtë ligj u përfshinë disa dispozita të veçanta, të cilat parashikuan për herë të parë detyrimin e entiteteve të biznesit (shoqërive tregtare aksionare dhe atyre me përgjegjësi të kufizuar) për kontrollin (auditimin) e pasqyrave financiare vjetore. Këto ndryshime i hapën rrugën hartimit të akteve nënligjore të cilat do të shërbenin si baza juridike për krijimin, zhvillimin dhe organizimin e profesionit të ri të Ekspertit Kontabël të Autorizuar, një profesion pothuaj i panjohur më parë.

   Rregullimi fillestar i profesionit dhe i organizmit të tij profesional u bazua si në vetërrregullimin dhe në akte nën/ligjore të Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë. Në vitin 1995, Këshilli i Ministrave miratoi Urdhëresën Nr.1, datë 2 tetor 1995, e cila në një dokument të vetëm përfshinte pjesën më të madhe të aspekteve që lidheshin me hyrjen në profesion, provimet e aftësisë profesionale, trajnimin, testimet, eksperiencën, e deri aspektet e rregullave të para të deontologjisë dhe etikës e sjelljes profesionale. Urdhëresa përmbante dispozita të caktuara që rregullonin detyrimin për auditimin ligjor të shoqërive tregtare, duke shkuar më tej, deri në përcaktimin e procedurave dhe të standardeve të punës së audituesve.

2. 1997

   Krijimi i Institutit

   Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar u krijua në Nëntor 1997, mbështetur në urdhëresën e Këshillit të Ministrave Nr.1, të vitit 1995, të ndryshuar më pas me VKM 150/2000, të modikuar me VKM 626/2001, me statusin e një organizate profesionale jofitimprurëse, që gruponte të gjithë profesionistët kontabël të pajisur me titullin “Ekspert Kontabël i Autorizuar”. Këta profesionistë filluan të ushtronin profesionin në praktikën publike në mënyrë të pavarur, si persona fizikë ose si ortakë me ose pa pjesëmarrje në kapitalin e shoqërive (firmave) të ekspertëve kontabël të autorizuar. Asambleja e Përgjithshme e Anëtarëve në Nëntor 1997, zgjodhi Këshillin e parë Drejtues të Instiutit, Kryetar i të cilit u zgjodh Prof. Baki Berberi.

   Në vitin 1996, falë projektit të parë të asistencës teknike (1996 – 1998) Phare AL- 9404/015 “Reforma e Auditimit në Shqipëri”, u hartuan rekomandimet e para teknike, të njohura si procedurat dhe standardet e para të auditimit, që u përdorën për disa vjet me radhë nga disa gjenerata të ekspertëve kontabël të autorizuar jo vetëm për kualifikimin dhe përgatitjen e tyre profesionale, por gjithashtu si procedura pune praktike për të kryer auditimin.

3. 2000

   Reforma Auditimit

   Në periudhën 1998 – 2000, organizmi profesional i ekspertëve kontabël të autorizuar përfitoi edhe nga një projekt tjetër i asistencës teknike të BE-së – Phare AL 97- 08 – D1 97- 01 “Reforma e Auditimit – Asistencë Teknike për Institutin e Ekspertëve Kontabël të Autorizuar”, i cili u zbatua nga një konsorcium Franko Britanik i përbërë nga Institutet Franceze të profesionit të kontabilitetit dhe auditimit (CNCC & OEC) dhe Instituti i Kontabilistëve të Çertifikuar të Skocisë (ICAS). Në fokusin kryesor të asistencës ishte rritja profesionale e anëtarëve dhe përmirësimi i funksionimit të Institutit të Ekspertëve Kontabël të Autorizuar.

   Periudha e parë zhvillimore e profesionit ka qenë një periudhë intensive përgatitje, trajnimi, dhe e testimit të kandidatëve, e shoqëruar me veprimtari intensive në drejtim të hartimit të procedurave të punës dhe me veprimtari sensibilizuese të aktorëve dhe faktorëve të ndryshëm në vend. Në vitin 2000 Urdhëresa Nr.1 e Këshillit të Ministrave, për t`u sjellë në pajtim me kërkesat e Kushtetutës së re të Republikës së Shqipërisë, u rishikua dhe rikonsiderua, me objektiv transformimin e saj në një Vendim të Këshillit të Ministrave (VKM Nr. 150 datë 31.03.2000).

4. 2003

   Standardet ndërkombëtare të auditimit në Shqip

   Krahas disa amendimeve në aktet e zbatueshme rregullatore (amendimi i VKM 150 në vitin 2001) ky proces zhvillimor, u pasua me veprimtari intensive të IEKA-s në drejtim të hartimit të rregullave dhe udhëzimeve specifike të funksionimit, të procedurave të punës së anëtarëve, dhe të trajnimit intensiv dhe ekstensiv të anëtarëve dhe kandidatëve për ekspert kontabël (auditues ligjor). Procedurat e auditimit, produkt i fazës së dytë të asistencës teknike të BE-së, në vitin 2003 u zëvëndësuan me Standardet Ndërkombëtare të Auditimit, të publikuara nga Bordi i Standardeve Ndërkombëtare të Auditimit e të Dhënies së Sigurisë i Federatës Ndërkombëtare të Kontabilistëve (IFAC), të cilat u përkthyen dhe publikuan në gjuhën shqipe nga Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar.

   Miratimi nga Kuvendi i Shqipërisë i Ligjit 10091 datë 05.03.2009, bëri të mundur që për herë të parë rregullimi i profesionit të ekspertit kontabël të regjistruar të bëhet në mënyrë ligjore.

5. 2016

   Një ligj bashkëkohor

   Në vitin 2016, Kuadri ligjor i profesionit (Nr.10091 datë 5.3.2009), u rishikua në kuadër të reformës për përmirësimin e raportimit financiar të shoqërive tregtare, e cila synon një përafrim më të madh të kuadrit rregullator me Acquis communautaire (Aki). Rekomandimet kryesore të Institucioneve ndërkombëtare e vendosin theksin kryesor në forcimin e pavarësisë dhe rishikimin e strukturës së Bordit të Mbikëqyrjes Publike, si edhe në përmirësimin e procesit të edukimit dhe përgatitjes së profesionistëve.

   Me ndryshimet më të fundit në ligjin e auditimit (Ligji 46/2016) funksionimi i Institutit të Ekspertëve Kontabël të Autorizuar bazohet në një ligj që vlerësohet pothuaj në pajtim të plotë me Direktivën e Auditimit Ligjor të BE-së.

6. Sot

   IEKA pjesë përbërëse e organizmave ndërkombëtare

   Në kuadër të veprimtarisë së vazhdueshme të Institutit, për të aktualizuar zhvillimet më të fundit në fushën e standardeve teknike profesionale dhe etike, që burojnë nga misioni dhe vizioni i tij dhe nga detyrimet e anëtarësisë në IFAC, me qëllim që të mbajë të informuar anëtarët e saj, IEKA ka ndjekur nga afër të gjitha ndryshimet e propozuara nga Bordi i Standardeve Ndërkombëtare të Auditimit dhe Sigurisë (IAASB).

   Që prej vitit 2008, Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar është anëtar me të drejta të plota në IFAC, me detyrime dhe të drejta që burojnë nga ky anëtarësim i merituar. IEKA është pjesë përbërëse e organizmave ndërkombëtare dhe ka një përfaqësim të konsiderueshëm ndërkombëtar ku përmendet anëtarësia me të drejta të plota në IFAC, FCM, FIDEF dhe EFAA.